Zapomnij o Londynie, zapomnij o Paryżu: Berlin jest obecnie najfajniejszym miastem w Europie i, co najlepsze, jedną z najtańszych stolic na kontynencie. Biorąc pod uwagę ilość atrakcji oraz ceny, dziwię się, że nie każdy chce spędzić kilka dni w oficjalnej stolicy Niemiec , nieoficjalnej stolicy Europy i – moim zdaniem – stolicy fajności.
W mieście jest wiele fascynujących dzielnic, ale dla mnie najbardziej fascynującą i ciekawą jest Kreuzberg 36 (i to nie tylko dlatego, że kiedyś tam mieszkałem). Uwaga: w mieście jest też dzielnica Kreuzberg 61, która nie jest aż tak fajna).
Nawet podczas mrocznych, niespokojnych dni tuż po upadku Muru Berlińskiego Kreuzberg miało najmodniejsze bary z najmodniejszą klientelą. Niektóre z nich były skromnymi lokalikami z eleganckimi minimalistycznymi meblami, grającymi utwory Kraftwerk, Popol Vuh, Bowiego i Ice-T, a system nagłośnienia był wówczas… opcjonalny.
Inna strona Berlina
Aby zrozumieć, co sprawiło, że Kreuzberg jest wyjątkowy, musisz poznać trochę historii miasta i zrozumieć, dlaczego , jedna z ostatnich żyjących członkiń niemieckiej grupy terrorystycznej Frakcja Czerwonej Armii, znanej także jako Gang Baadera-Meinhofa, mieszkała niezauważona w Kreuzberg przez dwadzieścia lat, aż do 2024 roku, kiedy to została schwytana.
Kiedy Niemcy (i Berlin) zostały podzielone na wschodnie i zachodnie, miasto stało się wyspą demokracji w morzu komunistycznej tyranii. Status Berlina Zachodniego był niejasny, ponieważ formalnie nie był uważany za część Republiki Federalnej Niemiec. W rezultacie obywatele Berlina Zachodniego byli zwolnieni z poboru do niemieckiej armii.
Potężne przypomnienie historii: Mur Berliński, który kiedyś dzielił Berlin na Wschodni i Zachodni © Getty Images
Niektórzy młodzi mężczyźni przenosili się do Berlina zaraz po ukończeniu szkoły średniej i dlatego nigdy nie służyli w wojsku. W ten sposób około 50 000 Niemców z RFN uniknęło obowiązkowej służby wojskowej.
Wielu z nich osiedliło się w Kreuzberg 36, ponieważ czynsze były tanie, a liczne opuszczone budynki idealnie nadawały się do squattingu. Pomogli stworzyć kulturę antyestablishmentową, która niekiedy sięgała po przemoc (przeczytaj o zamieszkach z 1 maja 1987 roku z powodu spisu ludności), a także najbardziej zróżnicowaną i tolerancyjną dzielnicę miasta.
Kreatywny tygiel
Tanie czynsze przyciągnęły również artystów, muzyków i inne kreatywne dusze, którym dzielnica zawdzięcza mnóstwo sztuki nowoczesnej i innowacyjnej muzyki.
Ten ruch demograficzny trwał nawet po upadku Muru i został wzmocniony przez napływ imigrantów (w większości tureckiego pochodzenia), których również przyciągnęły niskie koszty życia w dzielnicy. W rezultacie Kreuzberg 36 ma obecnie jedną z najmłodszych populacji spośród wszystkich europejskich dzielnic miejskich, a około 30% mieszkańców to imigranci.
Odkryj pełną życia dzielnicę Kreuzberg, która zachwyca sztuką i kulturą na każdym rogu © Getty Images
Efektem jest zróżnicowana, kreatywna i niesamowicie dynamiczna dzielnica, w której reprezentowane są wszystkie aspekty i subkultury współczesnego społeczeństwa. Przykładowo Kreuzberg od dawna jest domem dla ruchu punk rockowego w Berlinie, a także innych alternatywnych subkultur.
Kulturowe hity
Odwiedź klasyczny SO36 club , który został założony w latach 70. XX wieku i często organizował koncerty takich gwiazd rocka jak Iggy Pop czy David Bowie. Obecnie pozostaje na czołowym miejscu pod względem występów na żywo. Można tu obejrzeć unikalne wydarzenia, takie jak dyskoteka na rolkach czy queerowy wieczór śpiewu.
Hip-hop i rap są popularne w Kreuzbergu, a dzielnica stanowi też centrum breakdance’u w Berlinie. Bije też tu serce społeczności LGBTQ w Berlinie. Zajrzyj do Muzeum Schwules (Muzeum Queer), które jest poświęcone rejestrowaniu i zachowywaniu historii, sztuki i kultury queer.
Wyzwania i zmiany
Dzielnica Kreuzberg 36 jest również znana z niskiego poziomu edukacji części mieszkańców oraz, niestety, wysokiego wskaźnika bezrobocia i powszechnej obecności narkotyków. Niegdyś przyjemny Park Görlitzer stał się centrum handlu narkotykami i niestety lepiej go unikać, zwłaszcza po zmroku.
W 2001 roku miejska reforma administracyjna połączyła dzielnicę z przyległym Friedrichshain, tworząc dzielnicę Friedrichshain-Kreuzberg. Była to dość nieoczekiwana decyzja, ponieważ dzielnice są połączone tylko mostem Oberbaumbrücke .
Piękny most Oberbaumbrücke łączy dzielnice Friedrichshain i Kreuzberg © Getty Images
Ponieważ Friedrichshain i Kreuzberg znajdowały się po przeciwnych stronach dawnej granicy wschodnio-zachodniej, decyzja prawdopodobnie została podjęta, aby podkreślić jedność, która dziś bardziej pozostaje marzeniem niż rzeczywistością. Przez wiele lat po upadku Muru niewielu Berlińczyków z Berlina Zachodniego podróżowało do dawnej wschodniej części miasta (i vice versa), co dało początek powiedzeniu „Mur wciąż stoi w ludzkich głowach.”
Sam most jest jednak bardzo ładny i wart obejrzenia.
Nie chodź – Jedź!
Berlin nie jest największym miastem na świecie pod względem powierzchni: ma tylko 891 kilometrów kwadratowych (w porównaniu do np. 1572 kilometrów kwadratowych Londynu), ale można mieć wrażenie, że jest większy. Miasto jest naprawdę rozległe i nawet z pomocą U-Bahn i S-Bahn możesz potrzebować sporo czasu, aby dotrzeć tam, dokąd zmierzasz.
Tym razem nie będę więc polecać spacerowania po mieście. Zamiast tego wskocz na rower, a potem zwiedzaj pieszo. Podobnie jak większość niemieckich miast, Berlin ma doskonałą infrastrukturę rowerową, która oddziela cyklistów od ruchu samochodowego, a na większości skrzyżowań i przejść są światła.
Odkrywaj Berlin jak miejscowy – przemierzaj malownicze ścieżki na dwóch kółkach © Pexels
Berlin jest stosunkowo płaski, więc jazda na rowerze po mieście nie będzie wymagać nadludzkiego wysiłku. W mieście działa kilka znanych firm oferujących wynajem rowerów. Pierwsze pół godziny jest zazwyczaj darmowe (jeśli nie, wybierz innego dostawcę!), więc teoretycznie możesz jeździć za darmo przez cały pobyt.
Jedzenie uliczne
Jedną z wielkich zalet dużej populacji imigrantów jest świetna jakość jedzenia ulicznego. Niemcy natomiast serwują jedzenie uliczne… w budynkach. Oczywiście można też znaleźć jedzenie uliczne na ulicy, zwłaszcza na licznych targach miasta.
Aby zaznać największej różnorodności jedzenia ulicznego w Kreuzberg, odwiedź Markthalle Neun . Miejsce to stało się legendarną miejscówką gastronomiczną: na stoiskach znajdziesz wszystko, od dań z makaronem przez wegańskie pulpety, po pierogi z serem i szpinakiem oraz domowe piwo.
Zanurz się w kulinarnych rozkoszach w Markthalle Neun, gastronomicznym centrum pełnym lokalnych dostawców © Getty Images
Zanurz się w kulinarnych rozkoszach w Markthalle Neun, gastronomicznym centrum pełnym lokalnych dostawców © Getty Images Markthalle Neun, Hala Targowa nr 9. To historyczny rynek z jedzeniem ulicznym w dzielnicy Kreuzberg.
Z uwagi na sławę tego miejsca ceny są dość wysokie jak na jedzenie uliczne: danie z makaronem kosztuje od 8 do 12 euro. W czwartki zjesz tam regionalne potrawy z całego świata.
Wybierz się tam przynajmniej raz i spróbuj nigeryjskiego fufu lub bawarskiego makaronu z serem. Możesz też pójść do Mustafa’s Gemüse Kebap. Ta skromna budka serwuje wspaniałą wersję jednego z podstawowych dań berlińskiego jedzenia ulicznego, kebaba Döner. Adres to Mehringdamm 32 (w dzielnicy Kreuzberg 61). Warto jednak podjąć długą podróż i odczekać w długiej kolejce.
Odwiedź też któryś z pięciu Wrapublics w Berlinie – oczywiście jeden działa w Kreuzberg. Jak nazwa wskazuje, możesz tam liczyć na miękkie i chrupiące wrapy z nadzieniem w cenie od 5 do 10 euro.
Koniecznie wybierz się też na choć jeden z wielu targów i spróbuj prawdziwego ulicznego jedzenia**.** Głównymi daniami są tam Döner Kebab, który faktycznie narodził się w Berlinie jako pomysł tureckiego imigranta; Currywurst, czyli kiełbasa przyprawiona curry z ketchupem; oraz Bratwurst, czyli kiełbasa, którą można smażyć lub grillować.
Poddaj się klasycznemu berlińskiemu jedzeniu ulicznemu: pysznemu Döner Kebabowi © Getty Images
Najlepszego Currywursta w Kreuzberg znajdziesz w Ketels Curry na Kottbusser Damm 1. To lokal z jedzeniem na wynos, który czasami wystawia kilka stolików na chodniku.
Co zobaczyć w Kreuzberg
Koniecznie zobacz: The East Side Gallery to duża pozostałość Muru Berlińskiego, który został pomalowany przez wspaniałych artystów. Stoi tam, gdzie stał zawsze: na brzegu rzeki Sprewy, i symbolizuje siłę sztuki nad tyranią. Dyktatorzy przychodzą i odchodzą, ale sztuka trwa.
Sztuka i miłość łączą się w tym legendarnym muralu w East Side Gallery, symbolu nadziei i jedności © Getty Images
Boxhagenerplatz: Plac leży w Friedrichshain, czyli mniej znanej części Kreuzberg. W sobotę odbywa się tu targ rolny, w niedzielę pchli targ. Działa tu też fajna kawiarnia Mokofuk.
Oranienstrasse to serce Kreuzberg. Znajdziesz tu wiele kawiarni i małych sklepów oraz restauracji serwujących kuchnie międzynarodowe w przystępnych cenach. Warto wpaść tu również wieczorem z uwagi na liczne puby i jedne z najbardziej znanych klubów Berlina, np. Ritter Butzke (na Moritzplatz) albo Farbfernseher (w pobliżu Görlitzer Bahnhof).
Sztuka uliczna jest (oczywiście) wszędzie. Zobacz „Motyla” Michelle`a Tamboliniego na Krossener Strasse 36; anonimowe dzieło na Kreutzigerstraße 19; oraz „Nie ma czegoś takiego jak zły rozgłos" autorstwa Mateo Lepeintre`a (znanego jako MTO) na Warschauer Str. 58. Miej oczy szeroko otwarte, gdy przechadzasz się przez dzielnicę. Zawsze można znaleźć tu coś ciekawego, na co można spojrzeć i podziwiać.
Wspominam Checkpoint Charlie tylko dlatego, że wszyscy chcą go zobaczyć, ale prawda jest taka, że to już nie to samo. Dawne przejście graniczne zostało zmodernizowane i straciło na autentyczności.
Checkpoint Charlie stanowi historyczny punkt orientacyjny, oznaczający granicę między wschodnim i zachodnim Berlinem © Getty Images
Wszedłem do dawnego Berlina Wschodniego przez Checkpoint Charlie trzy miesiące przed obaleniem Muru. Czekając w kolejce na sprawdzenie paszportu, zostałem zabrany na bok przez wschodnioniemieckiego policjanta, ponieważ mówiłem po angielsku. Zabrał mnie do małego pomieszczenia i poprosił, abym opróżnił kieszenie. Nagle zdałem sobie sprawę, że mogę zniknąć bez śladu.
Sytuacja stała się poważna, gdy funkcjonariusz sprawdził mój portfel i znalazł w nim cztery różne waluty: niemiecką, co oczywiste, ale też dolary amerykańskie, peso meksykańskie i quetzale gwatemalskie (pamiątki z niedawnej podróży do Ameryki). Gdy upuściłem kilka monet na podłogę, a mężczyzna ukląkł, aby je zebrać, zdałem sobie sprawę, że to wszystko był tylko blef.
Co zobaczyć w Berlinie
Nie przepadam za pompatyczną ani nacjonalistyczną architekturą, ponieważ jej główną funkcją jest manifestacja siły. Z tego względu obejrzałem Reichstag i Bramę Brandenburską tylko dlatego, że akurat mijaliśmy je w drodze gdzie indziej. Jeśli jednak chcesz, zobacz je.
Berlin to miasto przepełnione historią , w dużej części tragiczną, więc nie brakuje tu historycznych miejsc wartych odwiedzenia.
Topografia Terroru to muzeum historii i pomnik na terenie dawnej siedziby Gestapo. Zbiorowa amnezja Niemców po Holokauście sprawiła, że nie „odkryli” tego miejsca aż do połowy lat 60. XX wieku, choć oczywiście wszyscy wiedzieli, że tam jest. Mur biegł wzdłuż jednej strony ulicy i nadal tam stoi.
Wspomnienie Holokaustu, czyli Pomnik Pomordowanych Żydów Europejskich , znajduje się niedaleko Bramy Brandenburskiej. Jest to ponure i poruszające miejsce.
Pomnik Holokaustu służy jako uroczysty hołd dla zamordowanych; zachęca do refleksji i nie pozwala zapomnieć © Getty Images
Kilka lat temu jeden z tuneli ucieczkowych, którymi obywatele NRD uciekali na Zachód, został otwarty dla zwiedzających. 100-metrowy fragment znajduje się niedaleko Pomnika Muru Berlińskiego, który biegnie wzdłuż obu stron ulicy Bernauer Strasse.
Kilka fajnych miejsc w Berlinie
Berlin to przede wszystkim fajne miejsce do odwiedzenia. Ma mnóstwo klubów, barów, muzeów i parków. Rozglądaj się podczas spaceru lub jazdy na rowerze, a z pewnością odkryjesz coś interesującego.
Specjalne wyróżnienie należy się Yaam (Young and African Arts Market), który organizuje turnieje koszykarskie, koncerty reggae, afrykańskie kolacje, a do tego jest doskonałym miejscem do poznawania ludzi. To także popularne miejsce na letni relaks. Znajdziesz go przy moście Schillingbrücke.
Yaam oferuje smak Karaibów w Berlinie, łącząc kulturę, muzykę i relaks nad rzeką Sprewą © Getty Images
Dodatkowe wyróżnienie przyznaję Strandbars (czyli barom plażowym). W mieście jest około dziesięciu takich miejsc, ale wymienię tylko te, które faktycznie znajdują się nad wodą, mają prawdziwy piasek i palmy. Wszystkie oprócz jednego z nich znajdują się nad rzeką Sprewą. To była genialna decyzja miasta, aby przekształcić to, co kiedyś stanowiło część Żelaznej Kurtyny Berlina, w imprezownię. Uwaga: (1) bary są otwarte tylko przy dobrej pogodzie i (2) kąpiel w Sprewie jest zabroniona.
Strandbar Sage Beach znajduje się nad Sprewą przy Köpenicker Straße w Kreuzberg (wstęp wolny od poniedziałku do soboty; grają DJ-e).
Gestrandet („Na mieliźnie”) Mitte, również nad Sprewą, znajdziesz w pobliżu Jannowitzbrücke (leżaki, grill).
Captains Beach znajduje się naprzeciwko East Side Gallery (leżaki, karaibski klimat, co oznacza dużo koktajli z rumem).
Na koniec, Überseebar przy Weißensee to jedyny bar plażowy, w którym faktycznie można popływać (piasek, palmy, dużo napojów alkoholowych i bezalkoholowych, wstęp wolny do godziny 19:00).
Gdzie się zatrzymać
Jeśli nie masz nic przeciwko prostemu zakwaterowaniu i wspólnej łazience, the a&o Hostel w Friedrichshain to bardzo przystępna opcja. Sieć ma jeszcze dwa inne hostele w mieście w podobnych cenach, ale ten znajduje się na Boxhagener Strasse, jest więc oddalony jedynie o krótki spacer lub przejażdżkę rowerem od Kreuzberg 36.
Na koniec…
Berlin to miasto warte wielu wizyt , ponieważ ma tak dużo do zaoferowania, a ceny są atrakcyjne. Inne interesujące dzielnice do zwiedzenia to Neukölln (targ turecki, młodzi ludzie, kosmopolityczny klimat, sztuka), Mitte (Wyspa Muzeów, galerie sztuki, DesignPanopticon – muzeum dziwnych obiektów) i Schöneberg (mieszkali tutaj David Bowie i Marlene Dietrich).
